Przepisy BHP na budowie — obowiązki pracodawcy i pracownika

Plac budowy w Katowicach. Fot. Michał Bulsa, CC BY-SA 4.0 / Wikimedia Commons

Podstawy prawne regulacji BHP w budownictwie

Przepisy bezpieczeństwa i higieny pracy na budowach tworzą kilkuwarstwowy system prawny. Na poziomie krajowym główną rolę odgrywa Kodeks pracy oraz szereg rozporządzeń wykonawczych. Na poziomie europejskim — dyrektywy UE implementowane do polskiego prawa.

Obowiązki pracodawcy wynikające z Kodeksu pracy

Dział dziesiąty Kodeksu pracy (art. 207–237) nakłada na pracodawcę szereg obowiązków w zakresie BHP. Pracodawca ponosi odpowiedzialność za stan bezpieczeństwa i higieny pracy w zakładzie. Obowiązek ten obejmuje:

• organizowanie pracy w sposób zapewniający bezpieczne i higieniczne warunki pracy,
• zapewnienie przestrzegania przepisów BHP przez pracowników,
• przeprowadzanie oceny ryzyka zawodowego i informowanie pracowników o wynikach,
• zapewnienie pracownikom środków ochrony indywidualnej (ŚOI) odpowiednich do rodzaju wykonywanych prac,
• organizowanie i finansowanie szkoleń BHP,
• kierowanie pracowników na badania lekarskie profilaktyczne.

Plan BIOZ — kiedy jest wymagany

Na podstawie art. 21a ustawy Prawo budowlane, kierownik budowy jest obowiązany sporządzić lub zapewnić sporządzenie planu bezpieczeństwa i ochrony zdrowia (plan BIOZ) przed rozpoczęciem budowy. Obowiązek sporządzenia planu BIOZ dotyczy budów, na których:

• przewidywane roboty budowlane mają trwać dłużej niż 30 dni roboczych i jednocześnie zatrudnionych będzie więcej niż 20 pracowników,
• pracochłonność planowanych robót będzie przekraczać 500 osobodni,
• wykonywane będą roboty szczególnie niebezpieczne, wymienione w § 6 rozporządzenia z 2003 r.

Rusztowania DELTA na ratuszu w Gliwicach. Fot. AdrianHoHoHoHo88, CC BY-SA 4.0 / Wikimedia Commons

Roboty szczególnie niebezpieczne

Rozporządzenie z 2003 r. w § 6 wymienia roboty, przy których wymagane jest zachowanie szczególnych środków ostrożności ze względu na zwiększone ryzyko wystąpienia zagrożenia zdrowia lub utraty życia pracowników:

• roboty, przy których są wykonywane wykopy o ścianach pionowych bez rozparcia lub podparcia o głębokości większej niż 1,5 m,
• roboty wykonywane w pobliżu linii wysokiego napięcia,
• roboty wykonywane na wysokości powyżej 5 m,
• roboty ziemne przy przemieszczaniu gruntów z użyciem materiałów wybuchowych,
• roboty w kesonach, z atmosferą azotową lub z gazem obojętnym,
• roboty z użyciem materiałów niebezpiecznych dla zdrowia.

Obowiązki koordynatora ds. BHP

Gdy na budowie jednocześnie pracuje co najmniej dwóch pracodawców, inwestor wyznacza koordynatora ds. BHP. Koordynator sprawuje nadzór nad przestrzeganiem przepisów BHP w trakcie realizacji budowy, koordynuje działania zapewniające bezpieczeństwo wszystkich pracowników oraz informuje inwestora i kierownika budowy o stwierdzonych zagrożeniach.

Szkolenia BHP — rodzaje i częstotliwość

Przepisy wyróżniają trzy rodzaje szkoleń BHP:

Obowiązki pracownika na budowie

Pracownik budowlany jest zobowiązany do przestrzegania przepisów i zasad BHP, w tym m.in.:

• wykonywać pracę w sposób zgodny z przepisami i zasadami BHP oraz stosować się do wydawanych w tym zakresie poleceń,
• używać przydzielonych środków ochrony indywidualnej,
• dbać o należyty stan urządzeń i maszyn,
• niezwłocznie zawiadamiać przełożonego o zauważonym w zakładzie pracy wypadku albo zagrożeniu życia lub zdrowia.

Dyrektywa UE 92/57/EWG — wpływ na polskie prawo

Dyrektywa Rady 92/57/EWG z 24 czerwca 1992 r. ustanowiła minimalne wymagania bezpieczeństwa i higieny pracy na tymczasowych lub ruchomych budowach. Jej implementacja do polskiego porządku prawnego nastąpiła przez rozporządzenie z 2003 r. Dyrektywa wprowadziła m.in. obowiązek wyznaczania koordynatora ds. BHP i sporządzania planu BIOZ.

Ostatnia aktualizacja: 5 czerwca 2026. Treści mają charakter informacyjny i nie stanowią porady prawnej.